महाराष्ट्रात 2026 ची दिवाळी गुरुवार, 5 नोव्हेंबरला वसुबारसेने सुरू होते आणि बुधवार, 11 नोव्हेंबरला भाऊबीजेने संपते. नरक चतुर्दशीचे अभ्यंगस्नान आणि लक्ष्मीपूजन दोन्ही रविवार, 8 नोव्हेंबरला आहेत; मुंबईत अभ्यंगस्नान पहाटे 5:45 ते सकाळी 6:42 आणि लक्ष्मीपूजनाचा मुहूर्त सायंकाळी 6:28 ते रात्री 8:28. बलिप्रतिपदा (दिवाळी पाडवा) सोमवार, 9 नोव्हेंबरला आहे.
दिवाळी 2026 च्या तारखा (मुंबई)
| तारीख | सण | वेळ (मुंबई) |
|---|---|---|
| गुरुवार, 5 नोव्हेंबर | वसुबारस (गोवत्स द्वादशी) | प्रदोष काळ: सायंकाळी 6:03 ते रात्री 8:35 |
| शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर | धनत्रयोदशी, यमदीपदान | पूजेचा मुहूर्त: सायंकाळी 6:36 ते रात्री 8:35 |
| रविवार, 8 नोव्हेंबर | नरक चतुर्दशी | अभ्यंगस्नान: पहाटे 5:45 ते सकाळी 6:42 |
| रविवार, 8 नोव्हेंबर | लक्ष्मीपूजन | मुहूर्त: सायंकाळी 6:28 ते रात्री 8:28 |
| सोमवार, 9 नोव्हेंबर | बलिप्रतिपदा (दिवाळी पाडवा), गोवर्धन पूजा | सायंकाळचा मुहूर्त: दुपारी 3:46 ते सायंकाळी 6:02 |
| बुधवार, 11 नोव्हेंबर | भाऊबीज | अपराह्ण: दुपारी 1:30 ते 3:46 |
तारखा Drik Panchang च्या मुंबईच्या दिवाळी कॅलेंडरप्रमाणे. शनिवार, 7 नोव्हेंबर आणि मंगळवार, 10 नोव्हेंबरला महाराष्ट्रातील मुख्य सण नाही (Drik त्या दिवशी अनुक्रमे काली चौदस-हनुमान पूजा आणि द्यूतक्रीडा-गुजराती नववर्ष देते).
रविवार, 8 नोव्हेंबर: अभ्यंगस्नान आणि लक्ष्मीपूजन, शहरानुसार
| शहर | अभ्यंगस्नान | लक्ष्मीपूजन मुहूर्त |
|---|---|---|
| मुंबई | पहाटे 5:45 ते सकाळी 6:42 | सायंकाळी 6:28 ते रात्री 8:28 |
| पुणे | पहाटे 5:40 ते सकाळी 6:37 | सायंकाळी 6:25 ते रात्री 8:25 |
| नागपूर | पहाटे 5:22 ते सकाळी 6:20 | सायंकाळी 6:00 ते रात्री 7:59 |
| नाशिक | पहाटे 5:42 ते सकाळी 6:40 | सायंकाळी 6:23 ते रात्री 8:22 |
| पणजी | पहाटे 5:36 ते सकाळी 6:34 | सायंकाळी 6:30 ते रात्री 8:31 |
अभ्यंगस्नान: चंद्रोदयापासून सूर्योदयापर्यंत, चतुर्दशी असताना. लक्ष्मीपूजन: प्रदोष काळ (सूर्यास्तानंतरचा रात्रीचा पहिला पंचमांश), स्थिर वृषभ लग्न आणि अमावास्या तिन्ही एकत्र असतानाची वेळ. सर्व वेळा Drik Panchang च्या त्या त्या शहराच्या पानाशी 1 मिनिटाच्या आत जुळतात.
वसुबारस: गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2026
आश्विन कृष्ण द्वादशी, म्हणजे गोवत्स द्वादशी. महाराष्ट्रात दिवाळीची सुरुवात या दिवसापासून होते. परंपरेनुसार या दिवशी गाय आणि वासराची पूजा केली जाते. अनेक घरांत याच दिवसापासून दारात रोज रांगोळी काढतात आणि सायंकाळी पणत्या लावतात. मुंबईत द्वादशी तिथी 5 नोव्हेंबरला सकाळी 10:37 ते 6 नोव्हेंबरला सकाळी 10:32 पर्यंत आहे आणि Drik पूजेसाठी प्रदोष काळ (सायंकाळी 6:03 ते रात्री 8:35) देते.
धनत्रयोदशी: शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026
भागवत पुराणात (8.8.31–35) समुद्रमंथनातून अमृतकलश घेऊन धन्वंतरी प्रकट झाल्याचे वर्णन आहे; परंपरेनुसार हा दिवस धन्वंतरी त्रयोदशी म्हणूनही मानला जातो. सायंकाळी पूजा होते: मुंबईत मुहूर्त सायंकाळी 6:36 ते रात्री 8:35 (प्रदोष काळ आणि वृषभ लग्न), त्रयोदशी 6 नोव्हेंबरला सकाळी 10:32 पासून.
यमदीपदान: परंपरेनुसार याच सायंकाळी घराबाहेर दिवा लावून त्याची वात दक्षिणेकडे (यमाच्या दिशेला) करतात. अनेक घरांत याच दिवसांत दिवाळीचा फराळ (लाडू, करंजी, चकली, शंकरपाळी, चिवडा) तयार होतो.
नरक चतुर्दशी: रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
भागवत पुराणानुसार (10.59) श्रीकृष्णाने नरकासुराचा वध केला, त्याचे स्मरण या दिवशी केले जाते. या दिवसाचा मुख्य विधी पहाटेचे अभ्यंगस्नान: अंगाला तेल लावून, उटणे लावून सूर्योदयापूर्वी केलेले स्नान. धर्मसिंधूसारख्या निर्णयग्रंथांनुसार हे स्नान चंद्रोदयानंतर आणि सूर्योदयापूर्वी, चतुर्दशी असताना करतात. मुंबईत पहाटे 5:45 ते सकाळी 6:42; इतर शहरांच्या वेळा वरच्या तक्त्यात आहेत.
लक्ष्मीपूजन: रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
आश्विन अमावास्येच्या (उत्तर भारताच्या पूर्णिमांत गणनेत कार्तिक अमावास्या) सायंकाळी लक्ष्मीपूजन होते. अमावास्या 8 नोव्हेंबरला सकाळी 11:29 ते 9 नोव्हेंबरला दुपारी 12:33 पर्यंत आहे; 9 नोव्हेंबरला ती सायंकाळपूर्वीच संपते, म्हणून पूजा 8 नोव्हेंबरला. मुंबईत प्रदोष काळ सायंकाळी 6:02 ते रात्री 8:34 आणि त्यातील वृषभ लग्नाचा मुहूर्त सायंकाळी 6:28 ते रात्री 8:28. पूजेची साहित्य-यादी आणि विधी हिंदी पानावर आहे: दिवाली पूजा विधि.
बलिप्रतिपदा (दिवाळी पाडवा): सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेला बळीराजाचे स्मरण केले जाते; वामनावताराची आणि बळीची कथा भागवत पुराणाच्या आठव्या स्कंधात आहे. परंपरेनुसार या दिवशी रांगोळीने बळीराजाचे चित्र काढून त्याची पूजा करतात आणि "इडा पीडा टळो, बळीचे राज्य येवो" असे म्हणतात. हा दिवस साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक मानला जातो. गोवर्धन पूजा (अन्नकूट) याच दिवशी आहे.
2026 मध्ये अमावास्या 9 नोव्हेंबरला दुपारी 12:33 वाजता संपून प्रतिपदा सुरू होते (10 नोव्हेंबरला दुपारी 2:01 पर्यंत). Drik Panchang मुंबईसाठी बलिप्रतिपदा आणि गोवर्धन पूजा 9 नोव्हेंबरला, सायंकाळच्या मुहूर्तात (दुपारी 3:46 ते सायंकाळी 6:02) देते. नवी दिल्लीसाठी गोवर्धन पूजा 10 नोव्हेंबरला आहे, म्हणून काही दिनदर्शिकांत वेगळी तारीख दिसू शकते; कुटुंबाच्या प्रथेबद्दल शंका असल्यास आपल्या पुरोहितांना विचारा.
भाऊबीज: बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
कार्तिक शुद्ध द्वितीया, म्हणजे यमद्वितीया. विष्णु पुराणात (अंश 3, अध्याय 2) यम आणि यमी (यमुना) ही सूर्याची मुले, भाऊ-बहीण, सांगितली आहेत; यम बहिणीकडे जेवायला गेला ही कथा लोकपरंपरेतील आहे. परंपरेनुसार बहीण भावाला ओवाळते आणि भाऊ ओवाळणी देतो. द्वितीया 10 नोव्हेंबरला दुपारी 2:01 ते 11 नोव्हेंबरला दुपारी 3:55 पर्यंत आहे; Drik मुंबईसाठी भाऊबीज 11 नोव्हेंबरला, अपराह्णात (दुपारी 1:30 ते 3:46) देते.
महाराष्ट्रातील दिवाळीच्या रूढी
या रूढी आहेत, शास्त्रातील विधी नाहीत: दारात रांगोळी आणि पणत्या, घराबाहेर आकाशकंदील, नातेवाईक आणि मित्रांना फराळाला बोलावणे, आणि लहान मुलांनी अंगणात मातीचा किल्ला बांधून त्यावर मातीची खेळणी मांडणे. किल्ल्याची प्रथा कधी आणि कशी सुरू झाली याची नोंद मिळत नाही.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
लक्ष्मीपूजन 2026 कधी आहे?
रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026 रोजी. अमावास्या 8 नोव्हेंबरला सकाळी 11:29 वाजता सुरू होऊन 9 नोव्हेंबरला दुपारी 12:33 वाजता संपते, म्हणून प्रदोष काळातील अमावास्या 8 नोव्हेंबरलाच आहे. मुंबईत मुहूर्त सायंकाळी 6:28 ते रात्री 8:28, पुण्यात सायंकाळी 6:25 ते रात्री 8:25.
नरक चतुर्दशी आणि लक्ष्मीपूजन एकाच दिवशी का आहेत?
चतुर्दशी तिथी 7 नोव्हेंबरला सकाळी 10:49 पासून 8 नोव्हेंबरला सकाळी 11:29 पर्यंत आहे. अभ्यंगस्नान सूर्योदयापूर्वी, चंद्रोदयानंतर, चतुर्दशी असताना करतात; ते 8 नोव्हेंबरच्या पहाटे जुळते. त्याच दिवशी दुपारी अमावास्या सुरू होते आणि सायंकाळच्या प्रदोष काळात असते, म्हणून लक्ष्मीपूजनही 8 नोव्हेंबरलाच येते.
अभ्यंगस्नान किती वाजता करावे?
8 नोव्हेंबरच्या पहाटे: मुंबई पहाटे 5:45 ते सकाळी 6:42; पुणे पहाटे 5:40 ते सकाळी 6:37; नागपूर पहाटे 5:22 ते सकाळी 6:20; नाशिक पहाटे 5:42 ते सकाळी 6:40; पणजी पहाटे 5:36 ते सकाळी 6:34.
दिवाळी पाडवा 9 नोव्हेंबरला की 10 नोव्हेंबरला?
Drik Panchang च्या मुंबईच्या पंचांगात बलिप्रतिपदा (दिवाळी पाडवा) आणि गोवर्धन पूजा सोमवार, 9 नोव्हेंबरला आहेत: त्या दिवशी अमावास्या दुपारी 12:33 वाजता संपून प्रतिपदा सुरू होते आणि सायंकाळचा मुहूर्त दुपारी 3:46 ते सायंकाळी 6:02 आहे. कार्तिक मास 10 नोव्हेंबरच्या सूर्योदयापासून गणला जातो आणि त्या दिवशी Drik द्यूतक्रीडा आणि गुजराती नववर्ष देते. नवी दिल्लीसाठी Drik गोवर्धन पूजा 10 नोव्हेंबरला देते. कुटुंबाची प्रथा वेगळी असल्यास आपल्या पुरोहितांना विचारा.
भाऊबीज 2026 कधी आहे?
बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026 रोजी. द्वितीया तिथी 10 नोव्हेंबरला दुपारी 2:01 पासून 11 नोव्हेंबरला दुपारी 3:55 पर्यंत आहे; 11 नोव्हेंबरला सूर्योदयापासून अपराह्णाच्या शेवटपर्यंत द्वितीया आहे. मुंबईत अपराह्ण दुपारी 1:30 ते 3:46.
वसुबारस 2026 कधी आहे?
गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी (आश्विन कृष्ण द्वादशी, गोवत्स द्वादशी). मुंबईत प्रदोष काळ सायंकाळी 6:03 ते रात्री 8:35.
स्रोत
- Drik Panchang (drikpanchang.com), मुंबई, 2026: दिवाळी कॅलेंडर (diwali-puja-calendar.html), गोवत्स द्वादशी, धनत्रयोदशी, अभ्यंगस्नान, लक्ष्मीपूजन, बलिप्रतिपदा, गोवर्धन पूजा आणि भाऊबीज यांची पाने; अभ्यंगस्नान आणि लक्ष्मीपूजन पुणे, नागपूर, नाशिक आणि पणजीसाठीही; 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी वाचले
- SanatanBodh पंचांग गणना (astronomy-engine, लाहिरी अयनांश): तिथी, प्रदोष काळ (रात्रीचा पहिला पंचमांश), वृषभ लग्न, अपराह्ण आणि सायंकाळ (दिनमानाचा चौथा आणि पाचवा पंचमांश); Drik शी 1 मिनिटाच्या आत जुळते, तिथी 1–2 मिनिटे नंतर
- भागवत पुराण 8.8.31–35 (धन्वंतरीचे प्रकटणे), 10.59 (नरकासुर वध), स्कंध 8 (वामन आणि बळी)
- धर्मसिंधु (नरक चतुर्दशीचा निर्णय)
- विष्णु पुराण, अंश 3, अध्याय 2 (सूर्याची मुले: यम आणि यमी)
- मराठी विकिपीडिया: "दिवाळी", "वसुबारस", "भाऊबीज" (महाराष्ट्रातील रूढी: रांगोळी, आकाशकंदील, फराळ, किल्ला, बलिप्रतिपदा, ओवाळणी)
- लोक परंपरा
काही चूक दिसली? चूक कळवा
