सुखकर्ता दुःखहर्ता: गणपतीची आरती

1. कडवे 1

   सुखकर्ता दुःखहर्ता वार्ता विघ्नाची। नुरवी पुरवी प्रेम कृपा जयाची। सर्वांगी सुंदर उटी शेंदुराची। कंठी झळके माळ मुक्ताफळांची॥

   गणपती सुख देणारा आणि दुःख दूर करणारा देव आहे. त्याची कृपा विघ्नांची वार्ताही उरू देत नाही (नुरवी) आणि भक्तावर प्रेमाचा वर्षाव करते (पुरवी). त्याच्या सर्वांगाला शेंदुराची सुंदर उटी लावली आहे आणि गळ्यात मोत्यांची (मुक्ताफळांची) माळ चमकते आहे.

2. धृपद

   जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती। दर्शनमात्रे मनकामना पुरती॥

   हे मंगलमूर्ती, तुझा जयजयकार असो. आरती सांगते की तुझ्या केवळ दर्शनानेच मनातल्या इच्छा पूर्ण होतात.

3. कडवे 2

   रत्नखचित फरा तुज गौरीकुमरा। चंदनाची उटी कुंकुमकेशरा। हिरेजडित मुकुट शोभतो बरा। रुणझुणती नूपुरे चरणी घागरिया॥

   हे गौरीच्या (पार्वतीच्या) पुत्रा, तुझ्यासाठी रत्नांनी मढवलेला फरा (एक अलंकार) आहे. अंगाला चंदनाची उटी, कुंकू आणि केशर लावले आहे. हिऱ्यांनी जडवलेला मुकुट तुला छान शोभतो, आणि पायांतील नूपुरे व घुंगरू (घागरिया) रुणझुण वाजतात.

4. कडवे 3

   लंबोदर पीतांबर फणिवरबंधना। सरळ सोंड वक्रतुंड त्रिनयना। दास रामाचा वाट पाहे सदना। संकटी पावावे निर्वाणी रक्षावे सुरवरवंदना॥

   हे लंबोदरा, तू पीतांबर नेसला आहेस आणि कमरेला श्रेष्ठ नागाचा (फणिवराचा) बंध आहे. तुझी सोंड सरळ, मुख वक्र (वक्रतुंड) आणि तुला तीन नेत्र आहेत. रामाचा हा दास घरी तुझी वाट पाहतो आहे. देवांनाही वंदनीय असलेल्या गणराया, संकटात धावून ये आणि अखेरच्या क्षणी (निर्वाणी) रक्षण कर.

हा पाठ आठ स्रोतांशी शब्दशः जुळवला आहे; सर्वांत ओळी त्याच आहेत. काही शब्दांत पाठभेद आहेत: धृपदात “मनकामना पुरती” ऐवजी “मन कामनापूर्ती” किंवा “मनःकामनापूर्ती”; पहिल्या कडव्यात “मुक्ताफळांची” ऐवजी “मुक्ताफळाची”; दुसऱ्या कडव्यात “मुकुट” ऐवजी “मुगुट”. अनेक पुस्तकांत “दुःखहर्ता” ऐवजी “दुखहर्ता”, “उटी” ऐवजी “उटि” आणि “शेंदुराची” ऐवजी “शेंदूराची” असे लेखनभेद आहेत. मराठी विकिपीडिया नोंदवते की “नुरवी” हा शब्द अनेकदा “नुर्वी” असा चुकीचा उच्चारला जातो, आणि मोरगावच्या मयूरेश्वराची मूर्ती पाहून रामदासांना ही आरती लिहिण्याची प्रेरणा मिळाली असे मानले जाते. महाराष्ट्रात धृपद प्रत्येक कडव्यानंतर म्हणतात; येथे ते पहिल्या कडव्यानंतर एकदाच दिले आहे.