अर्जुन उवाच
कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥ ४ ॥
kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana
iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana
katham bheeshmamaham sankhye dronam cha madhusoodana
ishubhih pratiyotsyaami poojaarhaavarisoodana
kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana
iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana
पद-अर्थ
अनुवाद
अर्जुन बोले: हे मधुसूदन, मैं युद्ध में भीष्म और द्रोण पर बाण कैसे चलाऊँगा? हे अरिसूदन, वे दोनों तो पूजा के योग्य हैं।
Arjuna said: How shall I strike at Bhishma and Drona with arrows in battle, Madhusudana? They are worthy of my worship, slayer of enemies.
भावार्थ
अर्जुन का संकट व्यक्तिगत है: सामने पितामह भीष्म और गुरु द्रोणाचार्य हैं, जिन्हें वे पूजनीय मानते हैं। वे श्रीकृष्ण को "अरिसूदन" (शत्रुओं का नाश करने वाले) कहते हैं, पर उनके लिए ये लोग शत्रु नहीं, पूज्य हैं। यही उलझन आगे के सारे प्रश्नों की जड़ है।
यह श्लोक किससे जुड़ा है
स्रोत
- मूल पाठ: भगवद्गीता (महाभारत, भीष्म पर्व)
- हिंदी व अंग्रेज़ी अनुवाद, भावार्थ: SanatanBodh संपादकीय टीम
कुछ गलत लगा? गलती बताएँ