तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।
वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६१ ॥
tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ
vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā
tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ
vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā
पद-अर्थ
अनुवाद
इसलिए उन सब इंद्रियों को वश में करके, मुझे परम मानते हुए योगयुक्त होकर बैठे। जिसकी इंद्रियाँ वश में हैं, उसकी बुद्धि स्थिर है।
Restraining them all, one should sit in yoga, intent on Me as the Supreme. For one whose senses are under control, wisdom is firmly established.
भावार्थ
इंद्रिय-संयम का उपाय: केवल ज़ोर लगाना नहीं, बल्कि मन को ईश्वर पर टिकाना ("मत्परः")। गीता में भक्ति का पहला स्पष्ट संकेत यहीं मिलता है, जो आगे के अध्यायों में विस्तार पाता है।
यह श्लोक किससे जुड़ा है
स्रोत
- मूल पाठ: भगवद्गीता (महाभारत, भीष्म पर्व)
- हिंदी व अंग्रेज़ी अनुवाद, भावार्थ: SanatanBodh संपादकीय टीम
कुछ गलत लगा? गलती बताएँ